digitalizacja zbiorów
Od wielu lat mamy kontakt ze zbiorami dzieł sztuki. Wielokrotnie przychodziło nam je fotografować oraz dokumentować. W naturalny sposób dziedzina ta stała się nam bliska. Zainteresowanie to zaowocowało wypracowaniem indywidualnego podejścia do zagadnienia.
Powszechnie uznane „dobre praktyki” wskazują wiele zaleceń, które wydają się być sprzeczne ze współczesnym podejściem do zagadnienia.
Przykładem może być wskazywanie przestrzeni Adobe RBG jako podstawowej dla celów digitalizacji. Jest kilka istotnych powodów dla których takie założenie ma może zastosowanie w Stanach Zjednoczonych, gdzie wiele standardów przemysłowych nieco różni się od europejskich. Standard AdobeRGB pochodzi z roku 1998 i jest bezpośrednią pochodną innego amerykańskiego standardu NTSC. Ogólnie rzecz ujmując można przyjąć, że Europa jest bliższa honorowania ustaleń ISO, natomiast Stany Zjednoczone zachowują pewną odrębność. Nieco podobnie jest także w Japonii, której podejście do standaryzacji różni się od europejskiego i amerykańskiego. Oczywiście część ustaleń pozostaje wspólna, lecz wiele rozwiązań nadal dzieli.
Europejskie stanowisko w sprawie profili barwnych wypracowało szereg organizacji skupionych w European Color Initiative (ECI) definując jako podstawową przestrzeń dla całego przemysłu graficznego opisaną profilem eciRGB_v2_ICCv4, tak do tworzenia nowych danych jak i konwersji z plików RAW. Należy zauważyć, że jest to przestrzeń barwna gdzie w miejsce stałej wartości gamma (γ) wprowadzona została charakterystyka L* czyli taka jak w teoretycznie idealnej przestrzeni CIELAB, charakterystyka taka jest najbardziej odpowiadająca postrzeganiu przez ludzkie oko. Współczesne profesjonalne monitory oraz oprogramowanie wspierają taką właśnie technologię. Mowa oczywiście o zastosowaniach profesjonalnych - bowiem produkty na rynku konsumpcyjnym są zdominowane przez ubogi standard sRGB stworzony w 1996 roku przez firmy Microsoft i HP. Do dziś sRGB jest najpopularniejszym standardem – korzystają z niego popularne drukarki, skanery biurowe oraz serwisy www - a więc w zasadzie cały Internet. Tu jednak chodzi głównie o tanie, powszechne rozwiązania o niewielkich wymaganiach sprzętowych.
Jedna z fundamentalnych zasad mówi, że charakterystyka tonalna przestrzeni roboczej powinna być identyczna z ustawieniami kalibracyjnymi monitora graficznego. Przestrzeń Adobe RGB jest zbudowana dla γ= 2.2 podczas gdy normy ISO zalecają kalibrację monitora na wartość γ= 1.8 lub L*(zalecane). Warto tu zauważyć, że pracując na γ= 2.2 pojawia się zwiększone niebezpieczeństwo utraty szczegółów obrazów w tonach ciemnych i jasnych.
Dobrze jest wiedzieć, że równoległe istnienie dwóch wartości γ= 1.8 oraz γ= 2.2 jest niejako zaszłością historyczną. Przed wprowadzeniem mechanizmów zarządzania barwą komputery Apple stosowały wartość 1.8, a w tym samym czasie PC wartość 2.2. W latach 80-tych zauważono że γ= 1.8 lepiej oddaje charakterystykę przyrostu tonalnego (ang. TVI) na maszynach offsetowych – to przyczyniało się do opinii, że komputery Apple lepiej dostosowane są do celów graficznych. Teraz wartość gamma może być bez problemu ustawiana bez względu na platformę sprzętową.
Komitet techniczny ISO TC42 (Fotografia) grupa robocza WG18 (digital still picture imaging) zaakceptował eciRGBv2 jako specyfikację techniczną dla normy ISO 22028. ICC (International Color Consortium) od opublikowania w 2001 zaleca stosowanie profili barwnych w wersji 4.2.0.0, stąd preferowany profil to: eciRGB_v2_ICCv4
Warto zauważyć, że ECI opracowało ponadto wiele profili dla przestrzeni CMYK - budując podwaliny dla europejskiego drukarstwa. Profile te mogą także mieć znaczenie dla digitalizacji, jako że w wielu wypadkach materiał powstały dla potrzeb digitalizacji może być łatwo adoptowany do celów wydawniczych.
Innym zaleceniem „dobrych praktyk” jest stosowanie do reprodukcji skal barwnych, które powstały w ubiegłym stuleciu i miały za zadanie wspierać fotografię tradycyjną. Współczesna cyfrowa technologia wypracowała inne, bardziej doskonałe rozwiązania. Zmianie uległo tak wiele, że całkowicie zastosowanie staraciła popularna szara tablica Kodaka czy tablice Q-13 i Q-14. Dla kalibracji aparatów cyfrowych neutralna szarość została przedefiniowana i ma inne wartości Lab.
Na to aby na stanowisku pracy dokonywać oceny barwy, nie wystarczy oświetlić obiekt światłem o temperaturze 4500-5600K. Norma ISO 3664 jest tu bardzo precyzyjna. Wymagane jest nie tylko dokładnie 5000K ale jeszcze conajmniej kilka innych cech światła musi mieć wartości w zakresie dopuszczalnej tolerancji. Na rynku są dostępne niedrogie źrodła światła pozwalające uzyskać wymagane normą parametry. Więcej na ten temat w dziale laboratorium.