kalibracja i profilowanie monitora

Poniższa procedura opisuje kalibrację, profilowanie, walidację i certfikację monitora

Przykład przeprowadzono w oparciu o:

monitor NEC SpectraView Reference 241 (271, 301)
oprogramowanie profilujące: SpectraView Profiler 5 
spektrofotometr i1Pro (wersja bez filtra UV-cut)
oprogramowanie analizujące UDACT

Zasady opisane w przykładzie stosuje się do monitorów innych producentów oraz innego oprogramowania profilującego. 

1. Kalibracja.

Kalibracja (pojęcie częto mylone z profilowaniem) sprowadza się do odpowieniego, powtarzalnego  ustawienia monitora w oparciu o dostępną  regulację sprzętową. Oznacza to w praktyce przykładowo ustalenie właściwej wartośći luninancji np. 120 cd/m2. 
Nowoczesne, profesjonalne monitory  posiadają funkcję kalibracji przeniesioną do obsługi przez program profilujący, który dezaktuwuje przyciski sterujące przejmując pelną kontrolę nad ustawieniami monitora.  Zablokowanie przycisków chroni przed przypadkowymi zminami ustawień kalibracyjnych.  

2. Profilowanie 

Profilowanie (często mylnie nazywane kalibracją) oznacza stworzenie profilu icc w oparciu o serię odczytów przyrządu analizującego wyświetlane pola kontrolne. Kilkanaście do kilkuset pól kontrolnych opisywanych jest  poprzez numeryczne wartości zapisane w przestrzeni CIExyx lub CIELab. Na podstawie uzyskanych wartości budowane są bądź krzywe (mniej dokładne) bądź table LUT (lookup table) pozwalające na późniejsze generowanie w danym punkcie obrazu barwy najbliższej oczekiwanej.

Przed przystąpieniem do profilowania należy dokładnie oczyścić powierzchnię ekranu przy użyciu ściereczki oraz płynu dopuszczonego do tego celu przez producenta monitora. Samo profilowanie wymaga stablilnej pracy monitora - winien on być włączony minimum 30 minut wcześniej. 

Uruchomienie aplikacji w trybie zaawansowanym pozwoli na ustawienie własnych parametrów kalibracji i profilowania. 

Najważniejsze cechy rekomendownych ustawień to:

typ kalibracji: sprzętowa
luminancja: 120–160cd/m² (w zależnośći od natężenia oświetlenia kabiny oświetleniowej – tu: 120cd/m²)
punkt bieli monitora 5000-6500K - 5800K - do indywidualnej korekty > przeczytaj dlaczego
krzywa owzorowania tonalnego: L*
adaptacja chromatyczna: włączona (tu: linear Bradford)
profil ICC oparty na 16-bitowej tableli LUT, zgodny z wersją 4 
 

Różne instytucje mają nieco odmienne zalecenia odnośnie jasności monitora oraz temperatury barwowej. Doświadczenia wykonywane na różnych ustawieniach i porównanie z proofem umieszczonym w kabinie oświetleniowej wydają się w praktyce pokrywać z zaleceniami szwajcarskiej Ugry. Nieco mniej jasny obraz na monitorze (120 cd/m2) zbliża się bardziej wyglądem do wydruku na papierze. Niższa wartość znacznie bardziej sprzyja także  wielogodzinnej praca z monitorem. Temperatura barwowa skorygowana w oparciu o przeprowadzone przez RIT badania statystyczne do wartości z przedziału 5400-6000K pozwala na uzyskanie zauważalnie lepszej wizualnej zbieżności.

3. Walidacja (sprawdzenie poprwności)

Wykonywane jest po raz pierwszy zaraz po wykonaniu profilu i służy ocenie poprawnośći jego wykonania. Walidację kończy raport pokazujący odchylenia reprodukcji zestawu barw - dla każdej z 24 próbek wyliczne jest odchylenie. Zgodnie z wymogami ocena winna być wykonywana przy zastosowaniu skorygowanej w 2000 roku formuły ∆E₀₀ – im mniejsze wartości odchyleń tym reprodukcja braw jest wierniejsza. Należy pamiętać że dla przeciętny człowiek rozpoznaje różnice barw o wartościach  ∆E około 3, a osoby doświadczone w pracy z kolorem zyskują zdolność rozróżniania na poziomie nawet ∆E=1.5 Średnia róźnica pomiarów dla dwóch różnych spektrofotometrów może sięgać ∆E=0.4 a dopuszczalna wartość wartość maksymalna 1.

Prezentowany raport pokazuje, że odchylenia są niewielkie bliskie błędom pomiarowym.

4. Certyfikacja

Do certyfikacji monitora służy oprogramowanie UDACT - służy ono niezależnemu sprawdzeniu poprawności wykonanych procedur profilujących. Oprogramowanie demo - pełna wersja ograniczona czasowo do pobrania ze strony ugra.ch pozwala na wykonanie pełenej analizy i wydrukowanie szczególowego raportu z certyfikacji. Pozytwywny wynik garantuje pracę zgodną z normami ISO. Plik pdf zawierający raport z certyfikacji prezentowanego przykładu można pobrać: tutaj

5. Ocena wizualna.

Wszelkie pomiary spektrofotometryczne mają funckę służebną. Najważniejsze są indywidualne odczucia użytkownika. Weryfikacją profilowania musi być dokonana w ocenie wizualnej. Do tego celu konieczne jest skorzystanie z kabiny oświetleniowej zapewniającej zestandaryzowane oświetlenie zgodne z normą ISO 3664:2009. Do porównania warto jest skorzystać z obrazu testowego. Bardzo dobrym jest zastosowanie pakietu Visual Print Reference (VPR)  - ale z uwagi na jego cenę można posłużyć się innym przygotowanym do tego celu. Proponujemy skorzystanie z naszego produktu: Color Workflow Supervisor w wersji Proof. Zasada jest taka, że należy w kabinie umieścić odbitkę referencyjną - np. certyfikowany proof a na ekranie wyświetlić w odpowiedniej symulacji plik cyfrowy użyty do wykonania proofa. Natężenie oświetlenia kabiny i luminancję monitora należy skorelować: 120 cm/m² x Pi (3,14) ≈ 377 luksów. Pomiar dokonany wewnątrz kabiny wskazał 380 luksów, rzeczywistą temperaturę barwową 4980 K, maksymalny offset wartości u'v'=0.003, CRI= 93% – wartości zgodne. Wartość natężenia oświetlenia ogólnego w pracowni mierzona na klawiaturze to 86 luksów (zwiększona z 65lx na potrzeby wykonania zdjęcia).

Zdjęcie stanowiska softproofingowego: monitor (plik CWS) oraz kabina oświetleniowa (proof). Monitor symuluje druk z profilem ISOcoated_v2 (włączona symulacja papieru oraz czerni). Mimo zmiany punktu bieli z 5000K na 5800K na fotografii widać, że obraz na monitorze dalej pozostaje cieplejszy - w naturze różnica ta wydaje się być niezauważalna - a uswtawienie wyższe odbierane są jako zbyt chłodne. Jest to spowodowane różnicami percepcji oka ludzkiego dla światła emisyjnego i odbitego. Więcej na  ten temat tutaj: punkt bieli monitora

6. Powtórne walidacje

Jeżeli monitor pomyślnie przeszedł certyfikację czynnością powtarzaną okresowo (na przykład raz na tydzień) jest ponawianie walidacji. Do czasu istotnych zmian w systemie (nowe oprogramowanie, istotne uaktualnienie systemu operacyjnego) walidacja pozwala na szybką kontrolę poprawności ustawień. Jeżeli wynik walidacji będzie wyraźnie odbiegał od ustawień początkowych należy proceduę profilowania wykonać od początku. Znane są wypadki uaktualnień systemu operacyjnego lub oprogramowania graficznego, w wyniku którego nastąpiło skuteczne rozstrojenie systemu zarządzania barwą.

6. Tło monitora graficznego

Ustawienie jako roboczego szaergo tła z testem prążkowym, skalą szarości i testem wartości progowych ułatwia wizualną kontrolę poprawności pracy monitora. Tło takie powinno być wykorzystywane w codziennej pracy. Z czasem wyćwiczone oko dostrzeże nawet niewielki zmiany. Przygotowane przez naszą firmę tła można pobrać tutaj. 

Sprofilowany i zcertyfikowany monitor wymaga oprogramowania graficznego poprawnie wspieranego przez mechanizm zarządzania barwą (systemowy lub niezależny). Oprogramowanie winno poprawnie pracować z profilami ICC w werrsji 4. Kluczowe jest określenie przestrzeni roboczej RGB oraz CMYK, dobór właściwych dla różnych zadań metod konwersji. Naczelna zasada mówi, że parametry przestrzeni roboczej RGB powinny odpowiadać parametrom profilu roboczego RGB.

Ważne artykuły powiząne:
profile icc w wersji 4
punkt bieli monitora
adaptacja chromatyczna